Bielsko-Biała zmieni się w Sewillę. „Carmen” nie zmieści się na teatralnej scenie.

Jedna z najsłynniejszych oper świata wychodzi z teatru, wraca do oryginalnej formy i stawia przed nami całkiem współczesne pytania. 28 i 30 sierpnia centrum Bielska-Białej zamieni się w wieloplanową scenę. Blisko 200 wykonawców – soliści operowi, aktorzy, muzycy orkiestry, chórzyści i kilkudziesięciu tancerzy – zaprezentuje „Carmen” Georges’a Bizeta. Wstęp wolny.

Główna scena powstanie przed Teatrem Polskim, ale spektakl wykroczy daleko poza jej granice. Ulica Zamkowa i jej otoczenie na dwa wieczory całkowicie zmienią swój charakter, a architektura centrum Bielska-Białej stanie się częścią scenografii. Akcja będzie rozgrywać się na kilku planach. Sceną stanie się nie tylko plac przed Teatrem Polskim, ale również ulica Zamkowa i przestrzeń wokół Zamku Sułkowskich. Do gry włączą się także światło, lasery i multimedia. 

Pierwsze elementy oprawy wizualnej spektaklu już zmieniają centrum Bielska-Białej. Dekoracja Zamku Sułkowskich, palmy i arkady przywołują klimat Sewilli, ale jednocześnie kryją lokalne odniesienia. Kolorowe arkady, rozświetlane wieczorami, dla wielu bielszczan mogą być sentymentalnym powrotem do czasów tzw. Wysokiego Trotuaru – dawnego pasażu handlowego. Istotny jest także wybór miejsca – przestrzeń wokół Zamku Sułkowskich ma własną, ponad dwustuletnią historię teatralną. Podobnych bielskich tropów w scenografii „Carmen” odnajdziemy znacznie więcej – zapewniają organizatorzy. 

Do przeszłości twórcy sięgają jednak nie tylko w scenografii. Wracają również do pierwotnej formy dzieła Bizeta – opéra-comique. Wbrew nazwie nie oznacza to opery komicznej. Jedną z charakterystycznych cech gatunku są partie śpiewane przeplatane dialogami mówionymi. Przywrócenie dialogów wzmacnia teatralny charakter przedstawienia. Wszystkie te środki posłużą jednemu celowi – pokazaniu opery jako żywego, współczesnego widowiska dostępnego dla szerokiej publiczności.

Osoby tworzące spektakl patrzą na ikoniczną historię Carmen także z dzisiejszej perspektywy. Jej pragnienie wolności i niezależności zderza się z obsesją Don Joségo, jego zazdrością i przemocą. Dzieło sprzed ponad 150 lat stawia więc pytania, które nie straciły na aktualności: o granice miłości, prawo do decydowania o sobie i o ten kruchy moment, w którym uczucie zamienia się w próbę przejęcia kontroli nad drugim człowiekiem.

– „Carmen” to opowieść o wolności i namiętności, ale także o obsesji, przemocy i ich tragicznych konsekwencjach. Chcemy spojrzeć na tę historię ze współczesnej perspektywy i jednocześnie stworzyć widowisko, które wyjdzie daleko poza klasyczną operową inscenizację. Centrum Bielska-Białej stanie się wieloplanową sceną, wykorzystującą architekturę miasta, światło i multimedia. Wracamy też do pierwotnej wersji „Carmen” z dialogami mówionymi, podkreślając jej teatralny charakter. Planujemy pokazać operę jako żywe, współczesne widowisko dostępne dla szerokiej publiczności – informuje Witold Mazurkiewicz, dyrektor Teatru Polskiego w Bielsku-Białej. 

Przestrzeń, która pamięta teatr 

Przestrzeń, w której wystawiana będzie „Carmen” ma własną, ponad dwustuletnią historię teatralną. Na początku XIX wieku w sąsiedztwie wschodniej części Zamku Sułkowskich działał książęcy teatr. Spłonął podczas wielkiego pożaru miasta w 1836 roku, a jego pozostałości później rozebrano. Dziś ta część otoczenia zamku znów staje się przestrzenią teatralną.

Związki „Carmen” i Bielska-Białej zaczynają się dokładnie 130 lat temu. W 1896 roku pochodząca z Białej Selma Kurz, późniejsza gwiazda europejskich scen operowych, po raz pierwszy koncertowała w rodzinnym mieście. W tym samym roku rozpoczęła występy w Operze Frankfurckiej, gdzie do jej repertuaru należała tytułowa partia w „Carmen”. W 2026 roku, 130 lat później, dzieło Bizeta zabrzmi w centrum jej rodzinnego miasta.

Obsada

W inscenizacji Teatru Polskiego w głównych rolach wystąpią Monika Ledzion, Gabriela Legun, Andrzej Lampert i Arkadiusz Anyszka. Monika Ledzion od lat kreuje tytułową Carmen na najważniejszych polskich scenach, a Gabriela Legun ma w repertuarze rolę Micaëli. W 2024 roku obie artystki wystąpiły razem w „Carmen” Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie – Ledzion jako Carmen, Legun jako Micaëla. Arkadiusz Anyszka śpiewa z kolei partię Escamilla.

Spektakl współtworzą aktorzy Teatru Polskiego i Teatru Lalek Banialuka, La Nostra Banda – Orkiestra Teatru Polskiego, chórzyści oraz kilkudziesięciu tancerzy wyłonionych podczas specjalnego castingu. Łącznie w widowisku weźmie udział blisko 200 wykonawców.

Od La Manchy do Sewilli

Za plenerową „Carmen” stoi zespół twórców dobrze znanych bielskiej publiczności. Witold Mazurkiewicz i Damian Styrna stworzyli wcześniej w Teatrze Polskim m.in. „Człowieka z La Manczy”, „Sztukmistrza z miasta Lublina” i „Viva Maria!”. Tym razem skala jest jednak zupełnie inna – sceną staje się fragment miasta, a spektakl łączy operę, teatr, taniec, światło i multimedia.

Pomysłodawcą, autorem adaptacji i dramaturgii oraz reżyserem „Carmen” jest Witold Mazurkiewicz, za scenografię odpowiada Damian Styrna.  Kostiumy projektuje Iga Sylwestrzak, choreografię i ruch sceniczny przygotowują Katarzyna Zielonka i Mateusz Wojtasiński, a za multimedia odpowiada Eliasz Styrna. 

Muzyczną stronę widowiska kreuje Jacek Obstarczyk – szef La Nostra Banda, Orkiestry Teatru Polskiego, który poprowadzi wykonanie „Carmen”. Artysta przygotował nie tylko adaptację muzyki Bizeta, ale również kilka oryginalnych kompozycji dopełniających dzieło. W ten sposób powstaje muzyczny pomost między klasycznym arcydziełem a współczesną wrażliwością odbiorców. 

„Carmen” powstaje w ramach programu Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Bielsko-Biała jest pierwszym polskim miastem noszącym ten tytuł; w kolejnych latach przejmą go Katowice i Kołobrzeg. Program Polskich Stolic Kultury wyrósł z konkursu o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029 i ma pozwolić miastom wykorzystać przygotowane wówczas pomysły oraz wypracowane doświadczenia. Plenerowa realizacja Teatru Polskiego będzie jednym z największych przedsięwzięć bielskiej edycji programu.

„Carmen” Georges’a Bizeta – 28 i 30 sierpnia 2026, godz. 20.00, Plac przed Teatrem Polskim w Bielsku-Białej. Wstęp wolny.

Wydarzenie jest częścią programu Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Polskie Stolice Kultury dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

• Reżyseria, adaptacja, dramaturgia – Witold Mazurkiewicz
• Kierownictwo muzyczne i prowadzenie orkiestry – Jacek Obstarczyk
• Scenografia i animacje – Damian Styrna
• Kostiumy – Iga Sylwestrzak
• Choreografia i ruch sceniczny – Katarzyna Zielonka, Mateusz Wojtasiński
• Multimedia – Eliasz Styrna
• Reżyseria światła – Bogumił Palewicz
• Soliści – Monika Ledzion (Carmen), Andrzej Lampert (Don José), Gabriela Legun (Micaëla) oraz Arkadiusz Anyszka (Escamillo)
• Wykonawcy – zespół Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, aktorzy Teatru Lalek Banialuka, La Nostra Banda I Orkiestra Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, tancerze, chórzyści

Mecenasem wydarzenia jest Totalizator Sportowy, właściciel marki LOTTO.

Partnerem strategicznym jest PKO Bank Polski.

Partnerem wydarzenia jest DAVIS FABRICS.